Bài 160: Con Chiên xóa tội trần gian | Dưới ánh sáng Lời Chúa

TGPSG -- Tin Mừng Chúa nhật II Thường Niên năm A ghi lại lời chứng của thánh Gio-an Tẩy giả về Đức Giê-su. Trước tiên, thánh Gio-an giới thiệu Đức Giê-su là “Chiên Thiên Chúa, Đấng xóa bỏ tội trần gian” (Ga 1,29), rồi ở cuối đoạn Tin Mừng, thánh nhân chứng thực rằng Đức Giê-su là “Đấng Thiên Chúa tuyển chọn” (Ga 1,34), tức là Đấng Mê-si-a.

Tác giả Tin Mừng thứ tư hay dùng các từ ngữ biểu tượng để nói về Đức Giê-su như Ngôi Lời, Ánh Sáng, Đền Thờ, Mục Tử, Cửa Chuồng Chiên, Cây Nho, Hạt Lúa v.v., trong đó “con chiên” là hình ảnh đặc biệt nói lên sứ vụ cứu độ của Đức Giê-su.

Trong bài học hỏi tuần này, chúng ta sẽ tìm hiểu về tước hiệu “Chiên Thiên Chúa” và “Đấng xóa bỏ tội trần gian” của Đức Giê-su, liên hệ với “Con chiên” trong biến cố vượt qua của Ít-ra-en xưa.

1. Chiên Vượt Qua và Chiên Thiên Chúa

Lời giới thiệu của thánh Gio-an Tẩy Giả “Đây là Chiên Thiên Chúa” (Ga 1,29) hẳn là ám chỉ đến con chiên lễ Vượt Qua (x. Xh 12,3-14.21-27.43-46). Trong Tin Mừng Gio-an, có ba điểm liên quan giữa Đức Giê-su và chiên lễ Vượt Qua :

a. Tại tòa án của Phi-la-tô, Đức Giê-su bị xét xử vào giờ thứ sáu (tức 12 giờ trưa) trong ngày áp lễ Vượt Qua (x. Ga 19,14), đó là lúc các tư tế bắt đầu sát tế chiên Vượt Qua trong Đền Thờ.

b. Máu chiên Vượt Qua là dấu chỉ giải thoát con cái Ít-ra-en khỏi ách nô lệ Ai-cập. Trong đêm Vượt Qua, người Do-thái lấy một bó hương thảo, nhúng vào máu chiên mà bôi lên khung cửa nhà mình để tránh bị tiêu diệt  (x. Xh 12,22-23). Máu của Đức Giê-su cũng đổ ra để cứu chuộc con người.

c. Chỉ thị về Chiên Vượt Qua trong Xh 12,46 là không được làm gẫy một chiếc xương nào của con chiên, và điều này đã được ứng nghiệm trong cái chết của Đức Giê-su trên thập giá, như Tin Mừng Gio-an thuật lại : “Khi đến gần Đức Giê-su và thấy Người đã chết, họ không đánh giập ống chân Người… Các việc này đã xảy ra để ứng nghiệm lời Kinh Thánh : Không một khúc xương nào của Người sẽ bị đánh giập” (Ga 19,33.36).

2. Từ vựng Con Chiên

Trong Tân Ước, có hai hạn từ thường được dùng để chỉ con chiên.

a/ Am-nos (ἀμνὸς), danh từ Hy-lạp xuất hiện ở Ga 1,29.36 ; thánh Gio-an Tẩy Giả đã dùng hạn từ này để giới thiệu về Đức Giê-su : “Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa bỏ tội trần gian”.

Từ này cũng được thánh Phê-rô dùng để nói về Đức Giê-su : “Anh em đã được cứu chuộc nhờ bửu huyết của Con Chiên vẹn toàn, vô tỳ tích, là Đức Ki-tô” (1 Pr 1,19).

b/ Ar-ni-on (ἀρνίον) là danh từ được sách Khải huyền dùng đến 28 lần để chỉ Đức Ki-tô :

“Con Chiên đã bị giết

nay xứng đáng lãnh nhận

phú quý và uy quyền,

khôn ngoan cùng sức mạnh,

danh dự với vinh quang,

và muôn lời cung chúc” (Kh 5,12)

“Chính Con Chiên đã cứu độ chúng ta” (Kh 7,10).

Hạn từ “con chiên” này còn được dùng ở số nhiều để chỉ đoàn chiên là các tín hữu mà Đức Giê-su trao cho thánh Phê-rô : “Hãy chăm sóc các chiên con của Thầy” (Ga 21,15).

3. Ý nghĩa Chiên Thiên Chúa

a. Chiên Vượt Qua

Máu con chiên bôi trên khung cửa đã cứu thoát con cái Ít-ra-en khỏi tử thần trong đêm Vượt Qua ở Ai-cập. Biến cố này được nhắc lại hằng năm trong bữa tiệc Vượt Qua của người Do-thái. Tin Mừng thứ tư đã so sánh Đức Giê-su với Chiên Vượt Qua khi kể rằng quan Phi-la-tô đã xử án Đức Giê-su trong “ngày áp lễ Vượt Qua, vào khoảng giờ thứ sáu” (Ga 19,14) chính là giờ người Do-thái sát tế chiên Vượt Qua tại Đền Thờ. Sau đó, Phi-la-tô đã trao Đức Giê-su cho họ đem đi đóng đinh như con chiên bị đem đi sát tế (x. Ga 19,16). Đức Giê-su đã trở thành chiên lễ Vượt Qua mới như lời thánh Phao-lô viết cho tín hữu Cô-rin-tô : “Quả vậy, Đức Ki-tô đã chịu hiến tế làm chiên lễ Vượt Qua của chúng ta” (1 Cr 5,7).

b. Con Chiên xóa tội

Khi gọi Đức Giê-su là “Đấng xóa bỏ tội trần gian”, tác giả Tin Mừng Gio-an dùng động từ Hy-lạp ai-rô (αἴρω) vốn hàm chứa hai ý nghĩa : a/ mang, gánh vào mình ; b/ đem đi, cất đi, xóa bỏ. Tác giả Gio-an thường dùng động từ ai-rô (αἴρω) theo nghĩa thứ hai - cất đi, xóa bỏ (x. 2,16 ; 5,8-12 ; 10,18). Như vậy, ông Gio-an đã giới thiệu Đức Giê-su theo nghĩa này : “Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa bỏ tội trần gian” (Ga 1,29). Như trong lễ Vượt Qua đầu tiên, nhờ máu chiên được sát tế bôi lên khung cửa, người Do-thái thoát khỏi cái chết, thì nhân loại chìm đắm trong bóng tối tội lỗi cũng nhờ cái chết của Đức Giê-su mà được giải thoát. Như vậy, tước hiệu “Đấng xóa bỏ tội trần gian” đã giải thích sứ mạng của “Chiên Thiên Chúa”.

Quả vậy, thánh Gio-an tông đồ đã viết : “Đức Giê-su đã xuất hiện để xóa bỏ tội lỗi, và nơi Người không có tội lỗi” (1 Ga 3,5). “Chính Đức Giê-su Ki-tô là của lễ đền bù tội lỗi chúng ta, không những tội lỗi chúng ta mà thôi, nhưng còn tội lỗi cả thế gian nữa !” (1 Ga 2,1-2).

Đức Ki-tô là Đấng xóa tội trần gian. Vậy tội trần gian là tội nào ? Đó có phải là một danh sách các tội luân lý không ? Thưa, hạn từ “tội - hamartia” được dùng ở đây là một danh từ số ít, vì vậy đó không thể là danh sách các sai phạm lỗi lầm cá nhân. Hạn từ “tội” ở đây nhắm đến thứ tội nền tảng đã dẫn đến sự đổ vỡ chung của cả thế gian. Đó là tội từ chối quyền làm con Thiên Chúa (x. Ga 1,11) khiến người ta ở trong bóng tối của sự dữ và sự chết. Theo Tin Mừng Gio-an đó chính là tội không tin vào Đức Giê-su như lời Đức Giê-su cảnh cáo người Do-thái : “Tôi đã nói với các ông là các ông sẽ mang tội lỗi mình mà chết. Thật vậy, nếu các ông không tin là Tôi Hằng Hữu, các ông sẽ mang tội lỗi mình mà chết” (Ga 8,24).

Tuy nhiên, Tin Mừng Gio-an lại cho thấy chính Đức Giê-su là Chiên Thiên Chúa, là Đấng xóa tội trần gian, Người sẽ lấy đi tội lỗi thế gian, tức là làm cho thế gian được sống cùng Thiên Chúa. Người sẽ làm cho thế gian nhận biết Cha là Thiên Chúa duy nhất và chân thật và nhận biết Người Con được Cha sai đến (x. Ga 17,3). Thật vậy, thư Rô-ma khẳng định rằng toàn thể nhân loại đã bị tội lỗi thống trị nhưng đã được cứu chuộc nhờ Đức Giê-su Ki-tô : “Thật vậy, mọi người đã phạm tội và bị tước mất vinh quang Thiên Chúa, nhưng họ được trở nên công chính do ân huệ Thiên Chúa ban không, nhờ công trình cứu chuộc thực hiện trong Đức Ki-tô Giê-su. Thiên Chúa đã đặt Người làm hy lễ xá tội nhờ máu của Người, cho những ai có lòng tin” (Rm 3,23-25).

c. Con chiên chịu đau khổ

Theo một số nhà chú giải, cụm từ “Con chiên Thiên Chúa” (amnos tou thêou) có thể mang hai nghĩa “Con chiên của Thiên Chúa” và “Người tôi tớ của Thiên Chúa”. Có lẽ tác giả Tin Mừng thứ tư đã sử dụng từ am-nos (con chiên) với hai nghĩa này. Trong bài ca thứ IV về “Người Tôi Trung” (Is 52,13–53,12), hình ảnh người Tôi Tớ đau khổ của Chúa rất giống với con chiên : “Bị ngược đãi, người cam chịu nhục, chẳng mở miệng kêu ca, như chiên bị đem đi làm thịt, như cừu câm nín khi bị xén lông, người chẳng hề mở miệng” (53,7). Trong Cv 8,32, phó tế Phi-líp-phê đã dùng câu trích dẫn trên để giảng giải cho vị thái giám người Ê-thi-óp hiểu rằng Đức Giê-su chính là con chiên bị sát tế. Tác giả thư 1 Pr nhắc lại thuật từ amnos của I-sai-a khi so sánh hy lễ của Đức Giê-su với hy lễ chiên Vượt Qua : “Anh em đã được cứu chuộc nhờ bửu huyết của Con Chiên vẹn toàn, vô tỳ tích, là Đức Ki-tô” (1 Pr 1,19).

d. Con chiên chiến thắng

Trong văn chương khải huyền Tân Ước, Con Chiên sẽ xuất hiện để chiến đấu bảo vệ các tôi tớ Thiên Chúa và sẽ tiêu diệt sự dữ trong thế gian này : “Con chiên đang ngự ở giữa ngai sẽ chăn dắt và dẫn đưa họ (các tôi tớ Thiên Chúa) tới nguồn nước trường sinh” (Kh 7,17) ; “Các con thú sẽ giao chiến với Con Chiên và Con Chiên sẽ thắng chúng, vì Con Chiên là Chúa các chúa, Vua các vua ; những ai đi theo Người, tức là những kẻ được kêu gọi, được tuyển chọn, và luôn trung thành, cũng sẽ thắng” (17,14).

Sách Khải huyền đã 28 lần dùng danh từ Con Chiên để nói về Đức Giê-su : Con Chiên là lễ vật hiến tế / bị giết (x. 5,6.12 ; 13,8). Máu chiên đổ ra đem lại ơn cứu độ (x. 7,14 ; 12,11). Con Chiên chính là Đức Ki-tô, Người đã lên ngai và hiển trị (x. 5,8.12-13 ; 7,9 ; 15,3). Con Chiên sẽ chiến thắng khi chống lại các con thú (x. 17,14), và sẽ xét xử muôn dân để ban thưởng cho những ai đã được ghi tên trong “Sổ Trường Sinh của Con Chiên” (13,8 ; 21,27).

Khi hiểu “Chiên Thiên Chúa” là “Người Tôi Tớ của Thiên Chúa” theo các ý nghĩa trên, sách Tin Mừng thứ tư, ngay từ đầu đã nhấn mạnh vai trò Mê-si-a của Đức Giê-su : từ khi chịu phép rửa tại sông Gio-đan, Đức Giê-su đã ý thức vai trò của mình là Người là Tôi Tớ đau khổ của Đức Chúa. Vì vậy, ngay từ khởi đầu, thánh Gio-an đã chỉ cho thấy Đức Giê-su là Chiên Thiên Chúa, là Đấng xóa bỏ tội trần gian.

Lời cầu nguyện

Lạy Đức Ki-tô

“Ngài xứng đáng lãnh nhận cuốn sách trời

và mở ấn niêm phong,

vì Ngài đã bị giết, và đã lấy máu đào

chuộc về cho Thiên Chúa

muôn người thuộc mọi chi tộc và ngôn ngữ

thuộc mọi nước mọi dân

…

Con Chiên đã bị giết

nay xứng đáng lãnh nhận

phú quý và uy quyền

khôn ngoan cùng sức mạnh

danh dự với vinh quang

và muôn lời cung chúc”

…

Xin kính dâng

Đấng ngự trên ngai và Con Chiên

lời chúc tụng cùng danh dự

vinh quang và quyền năng

đến muôn thuở muôn đời” (Kh 5,9.12.13).